About

Ik moet 16 of 17 jaar geweest zijn toen ik Marc Wijnants’ emailleborden-winkel voorbijreed in de Kloosterstraat (historisch Antwerpen) rond 1987-1988.  Tot vandaag, bijna 25 jaar later, herinner ik me nog goed hoe hard ik op de remmen van mijn bromfiets trapte, compleet verrast en verbaasd, bevangen door het ontwerp op het SPA MONOPOLE emaille reklamebord dat uitnodigend opgesteld stond in de vitrine van deze fantastische winkel op de hoek van de straat, gespecialiseerd in vintage spullen en emaille reklameborden.

 

Het oranje-rode pierrot-mannetje bovenop de explosieve, spuitende fles Belgisch mineraalwater, met de tekst “L’EAU QUI PETILLE” / “HET SPRINGEND WATER” daterend eind `30, gesigneerd door Jean D’Ylen !  Dit moet ongetwijfeld liefde op het eerste gezicht geweest zijn, of was ik die dag gebeten door de emaille microbe ?   Ik was erg opgewonden toen ik de winkel binnenstapte voor het object dat ik absoluut MOEST-HEBBEN … terwijl ik me afvroeg wat de waarde van dit ongeloofelijk mooie item zou zijn.  De shop-eigenaar moet ongetwijfeld de passie in mijn vraag gezien hebben, lachtte en zei me erg zelfverzekerd “50.000 frank” !  (50k Bfr. is vandaag ongeveer € 1.250,00)  Destijds, eind jaren ’80 was 50.000Bfr. een groot bedrag dat allicht mijn vader net aan een auto kon uitgeven of zo … ik realiseerde me goed dat deze vraagprijs niet binnen de mogelijkheden van deze 16-jarige lag, en moest de winkel helaas met lege handen verlaten, teleurgesteld maar toch overtuigd dat eender wat, ik ooit een SPA MONOPOLE-bord als deze zou hebben.      In die periode passeerde ik de winkel/vitrine meermaals, gewoon om een korte stop te maken en te genieten, al was het maar om weer die glimp op te vangen van dit kunstwerk naar de hand van de Franse ontwerper Jean D’Ylen (1886-1938).   Tot enkele weken later het item plots verdwenen was. Verkocht !      


Sinds die dag ben ik begonnen met het verzamelen van emaille reklameborden …ik zocht op allerlei  rommelmarkten … jaren 50/60 beurzen, … tentoonstellingen, en vele jaren later ook via het internet.   In die beginjaren (voor mij) konden we hier en daar nog emaille borden vinden op hun originele locaties, tegen gevels, aan oude café’s, op boerderijen, benzinestations, achtertuinen, enz.  Ik herrinner me zelfs nog dat ik het dak van een oud kippenhok, gelegen langs een oude verlaten boerderij, afhaalde wat volledig bedekt lag met reklameborden.   Dat waren nog eens leuke tijden, 20 slechtere borden inruilen van 1 goed bord, steeds op zoek gaand naar betere – en unieke borden om een mooiere-, internationale verzameling bij elkaar te krijgen.

 

Al snel realiseerde ik me dat er een groot verschil was tussen de gewone borden die gemaakt werden in grote oplages en nog frequent opdoken, en anderzijds de exclusieve, artistieke topborden die vaak moeilijker te vinden waren en daarom ook een ander prijskaartje hadden.  Hoe mooier het ontwerp, hoe unieker het bord, hoe beter de kwaliteit, beperkte oplages, gesigneerd door de ontwerper, etc maakt sommige van deze reklameborden tot bijna onbetaalbare items.  Mijn passie voor deze borden bleef groeien, en tussen 1990 en 2000 werd het verzamelen van oude emaille reklameborden érg populair.  Een echte scène van verzamelaars, veilingen, handelaars, winkels, beurzen, gallerijen, enz. kende een zeker hoogtepunt als nooit voorheen gezien.   Boeken met betrekking tot emaille reklameborden als ’EMAIL-REKLAME-SCHILDER 1900-1960’ over de Andreas Maurer collectie, en ‘EMAILSCHILDER und ALTE REKLAME (Vom schlichten Werbeobjekt zum begehrtem Kunstwerk)’ van Susanne en Alexander M. Zacke zijn zonder twijfel dé referentiegidsen over topborden en hoe men deze verschillende reklameborden per onderwerp etc kan onderverdelen of een verzameling met een bepaald thema kan opbouwen.   In het Europa van de jaren ’90 was de emaille reklameborden gemeenschap erg sterk geworden, voornamelijk in Frankrijk, België, Duitsland en Zwitserland, waardoor ik veel reisde om veilingen bij te wonen zoals bijvoorbeeld in het ‘Dorotheum in Wenen’, de ‘Micky Waue veilingen’ in Friedrichsdorf, de beurzen in ‘Flonheim’ en de jaarlijkse beurs ‘Jours de Pub’ in Parijs, etc.    Stilaan maar zeker leerde ik de belangrijkste spelers in deze verzamelwereld kennen, en passie werd meer en meer toewijding.  Allicht moet de veiling van de Andreas Maurer collectie bij Christies Amsterdam 2 in november 1996 tot nu toe één van de mooiste momenten uit mijn emaille-carrière geweest zijn,  méér dan 400 emaille reklameborden in 250 loten met een verkoopscijfer van NLG 750.376,- 

 

Op vlak van persoonlijke smaak – en een aantal van mijn favoriete reklameborden – gaat mijn voorkeur o.a. uit naar borden die destijds gemaakt werden in Duitsland met als bestemming Zuid-Amerika (Argentinië/Uruguay) omstreeks 1930.  Borden als CINZANO Vermouth (gesigneerd Leonetto Cappiello), QUILMES Cristal (gesigneerd Malaga Grenet), QUILMES Bock (gesigneerd Jean D’Ylen, de kunstenaar die tevens het ontwerp voor SPA MONOPOLE maakte), GALLETITAS, KALISAY (gesigneerd Agencia London), ANIS DEL MONO (gesigneerd Ramon Casas), etc.  Ongetwijfeld waren een aantal van deze borden geproduceerd in zéér beperkte oplage, daarom ook vaak extreem moeilijk te vinden, soms gelukkig in mooie authentieke staat teruggevonden als gevolg van een beter (droger) klimaat, en daarom ook vaak meer gegeerd dan sommige Europese topborden omwille van ontwerp en hoge cataloguswaarde.   Altijd aangenaam verrast wanneer een overvolle veilingzaal luid applaudiseerde voor de veilinghamer die een nieuw record afklopte !

 

Na mezelf flink te hebben geïnformeerd betreffende Argentinië besloot ik omstreeks 2001/2002 de grote sprong overzee richting Buenos Aires/ Argentinië te maken.  Een aantal goede tips brachten me recht naar de juiste mensen terplaatse, en vooraleer ik het zelf goed besefte was ik reeds aan het bekisten en verschepen.  Grote zware kisten met fragile-labels vanuit Buenos Aires (AR) of Montevideo (UR) naar België.   Heel wat absolute topborden, waarvan een aantal die nooit eerder gezien waren, vonden hun weg naar Europa.   In de daarop volgende jaren werden nog heel wat interessante reklameborden gevonden en ik vloog geregeld over en weer vermits het versturen van deze vaak waardevolle items met een courierdienst niet altijd even veilig bleek te zijn.  Daarnaast maakte de economische – en politieke situatie in Argentinië in die periode het erg moeilijk om éénder wat vanuit de hoofdstad naar het buitenland te verschepen.  Na 2005/2006 daalde het aantal verschepingen drastisch en er werden haast geen mooie, zeldzame reklameborden meer gevonden.  De kwaliteit van alles wat nog opdook werd steeds minder interessant  en met de start van een digitaal tijdperk en digitale levensstijl, de komst van digitale  fotografie, het internet, e-mail, online veilingsites als ebay, etc resulteert in directe aanbiedingen van vaak erg lage kwaliteit met vele vraagtekens.  

 

De gouden jaren voor emaille reklameborden in Zuid-Amerika zijn met zekerheid voorbij vandaag, wat we absoluut als een positief feit mogen beschouwen, zéker voor de verzamelaars die toen de juiste keuzes maakten om te investeren in de mooiste items die destijds gevonden zijn.

 

Na zo vele jaren vol avonturen en ontdekkingen was het moment eindelijk aangebroken om even stil te staan bij het feit waar we al de stuks uit onze privé-collectie zouden kunnen gaan ophangen zodat we er dagelijks ten volle zouden kunnen gaan genieten.   De eerste bouwstenen aan ons huis kwamen er weldra nabij Antwerpen, en met veel plezier zien we dat de volgende generatie in onze familie de smaak voor oude emaille reklameborden reeds te pakken heeft … gebeten door de emaille microbe ! Met zekerheid kunnen we stellen dat we steeds op zoek zullen zijn naar zeldzame emaille reklameborden, waarbij we ook andere verzamelaars éénder waar ter wereld kunnen helpen bij het vinden van de missende – en favoriete stuks in hun privé collecties.    


Met bijna 25 jaar ervaring kan ik zeggen dat deze passie allicht nooit meer zal weggaan :)

Francis Bracke – Emailleborden.be